What Knots Knot Knots

What Knots Knot Knots is een initiatief van Noorderlicht en is ontwikkeld in samenwerking met archief- en culturele instellingen in Noord-Nederland. What Knots Knot Knots is te zien vanaf 26 juni 2026 in VHDG in Leeuwarden, Herinneringscentrum Kamp Westerbork en DIEP in Drenthe, Groninger Museum (locatie Wall House#2) en Noorderlicht in Groningen.

Noord-Nederland heeft een eigen koloniaal verleden, maar daar wordt weinig over verteld. Toch zijn er veel verhalen uit Groningen, Friesland en Drenthe die met elkaar verbonden zijn. In de zeventiende eeuw werkten Friese universiteiten en kaartenmakers voor de VOC en de WIC. Schepen uit Groningen voeren naar Ghana om tot slaaf gemaakte mensen te verhandelen. In de achttiende eeuw woonde Jan Albert Sichterman, VOC-directeur in Bengalen, in Groningen. Hij verdiende veel geld en liet daarmee een groot huis bouwen aan de Ossenmarkt. Ook verzamelde hij veel objecten. Een deel van zijn verzameling is nu nog te zien in het Groninger Museum. In de twintigste eeuw kwamen Molukse KNIL-militairen en hun families naar voormalig kamp Westerbork. Ook kwamen arbeidsmigranten naar Friesland om te werken in de landbouw en industrie.

Archieven bewaren niet alles. Sommige verhalen verdwijnen of blijven onbekend. Kunstenaars kijken anders naar archieven dan historici. Zij stellen vragen over wat wel en niet wordt bewaard en verbinden verhalen op een nieuwe manier. De acht kunstenaars deden onderzoek in lokale archieven en spraken met mensen uit de omgeving. Voor het project maakten zij fotografie, video’s, installaties en een grote muurschildering. Elk kunstwerk is verbonden aan een specifieke plek en gemeenschap. De werken maken moeilijke en vaak verborgen verhalen zichtbaar en bespreekbaar.

De titel What Knots Knot Knots komt uit een uitspraak van Donna Haraway: “it matters what knots knot knots.” ¹ Daarmee bedoelt ze dat de manier waarop je dingen met elkaar verbindt, bepaalt welk verhaal je kunt vertellen. Het project vertelt daarom niet één groot verhaal over het koloniale verleden. In plaats daarvan laat het verschillende lokale verhalen uit meerdere eeuwen naast elkaar zien. Zo wordt duidelijk hoe deze geschiedenissen met elkaar verbonden zijn.

Noorderlicht ontwikkelde dit project omdat het belangrijk is om ook in Noord-Nederland aandacht te geven aan deze geschiedenis. Het project is ook het begin van een langere samenwerking tussen organisaties in Groningen, Drenthe en Friesland om dit verleden verder te onderzoeken en zichtbaar te maken.

¹ Donna J. Haraway, Staying with the Trouble: Making Kin in the Chthulucene (Durham: Duke University Press, 2016), 12: "It matters what matters we use to think other matters with; it matters what stories we tell to tell other stories with; it matters what knots knot knots, what thoughts think thoughts, what descriptions describe descriptions, what ties tie ties."

Koos Breukel, Cihad Caner, Ofri Cnaani, Jori(k) Amit Galama, Ana Guedes, Faisel Saro, Thato Toeba, Yeb Wiersma

Opening zaterdag 4 juli 2026 10:30-13:00
Herinneringscentrum Kamp Westerbork 
Oosthalen 8, Hooghalen 

Kunstenaars: Koos Breukel 

In Drenthe presenteren Koos Breukel en Ana Guedes werk dat zich beweegt rond geheugen en familiegeschiedenis. Vanuit persoonlijke en historische perspectieven onderzoeken zij hoe koloniale structuren en migratieverhalen blijven doorklinken in het heden.

Het werk van Ana Guedes is te zien bij DIEP Emmen.

Opening zaterdag 4 juli 2026 16:00-29:00
VHDG
Naauw 6-8, Leeuwarden

Kunstenaars: Cihad Caner, Jori(k) Galama & Thato Toeba

In Leeuwarden presenteren de kunstenaars nieuw werk dat zich richt op representatie, identiteit en de werking van archieven. Werkend in uiteenlopende media onderzoeken zij hoe beelden, verhalen en geschiedenissen worden gevormd, en wie daarbinnen zichtbaar blijft, of juist aan het zicht onttrokken wordt.

Opening zondag 5 juli 2026 17:00-20:00
Groninger Museum, locatie Wall House 
#2 A.J. Lutulistraat 17, Groningen 

Kunstenaars: Ofri Cnaani en Yeb Wiersma 

In Groningen presenteren Ofri Cnaani en Yeb Wiersma werk dat de relatie tussen instituties, lichamen en ecologie onderzoekt. Hun praktijken stellen ter discussie hoe kennis wordt geproduceerd en hoe menselijke en niet-menselijke werelden met elkaar verweven zijn. 

Noorderlicht junior director Ino en zijn moeder Marlot maakten een minidocumentaire over het koloniale verleden van Noord-Nederland, die eveneens te zien is in Wall House #2. 

Na de opening is de tentoonstelling vanaf 6 juli op afspraak te bezoeken bij Noorderlicht.

Finissage: 30 augustus 2026, Noorderlicht 14:00-17:00

De publicatie What Knots Knot Knots wordt gepresenteerd tijdens een feestelijk finissageweekend bij Noorderlicht, Akerkhof 12 in Groningen. De Groningse kunstenaar Faisel Saro maakt speciaal voor deze gelegenheid een mural in Noorderlicht waarbij alle verhalen met elkaar verbonden worden. De publicatie wordt, net als de campagne, ontworpen door Bart de Baets.

CAMPIS, Diep Emmen, Fries Museum, Groninger Archieven, Groninger Museum, Herinneringscentrum Kamp Westerbork, Noorderlicht, Universiteitsmuseum Groningen, VHDG.

Noorderlicht wordt mogelijk gemaakt door de Gemeente Groningen, Provincie Groningen en de Provincie Friesland

What Knots Knot Knots werd mede gerealiseerd door de Gemeente Leeuwarden, het Mondriaanfonds en de Provincie Drenthe.

Musoke Nalwoga & Roosje Klap, in samenwerking met Koen Bartijn