Save the date: What Knots Knot Knots

Het project is een initiatief van Noorderlicht en is ontwikkeld in samenwerking met archief- en culturele instellingen in Noord-Nederland. What Knots Knot Knots is te zien vanaf 26 juni 2026 in VHDG in Leeuwarden, Herinneringscentrum Kamp Westerbork in Drenthe en Wall House #2 in Groningen. Elke locatie heeft een eigen opening. 

Noord-Nederland heeft een eigen koloniaal verleden, maar daar wordt weinig over verteld. Toch zijn er veel verhalen uit Groningen, Friesland en Drenthe die met elkaar verbonden zijn. In de zeventiende eeuw werkten Friese universiteiten en kaartenmakers voor de VOC en de WIC. Schepen uit Groningen voeren naar Ghana om tot slaaf gemaakte mensen te verhandelen. In de achttiende eeuw woonde Jan Albert Sichterman, VOC-directeur in Bengalen, in Groningen. Hij verdiende veel geld en liet daarmee een groot huis bouwen aan de Ossenmarkt. Ook verzamelde hij veel objecten. Een deel van zijn verzameling is nu nog te zien in het Groninger Museum. In de twintigste eeuw kwamen Molukse KNIL-militairen en hun families naar voormalig kamp Westerbork. Ook kwamen arbeidsmigranten naar Friesland om te werken in de landbouw en industrie.

Archieven bewaren niet alles. Sommige verhalen verdwijnen of blijven onbekend. Kunstenaars kijken anders naar archieven dan historici. Zij stellen vragen over wat wel en niet wordt bewaard en verbinden verhalen op een nieuwe manier. De acht kunstenaars deden onderzoek in lokale archieven en spraken met mensen uit de omgeving. Voor het project maakten zij fotografie, video’s, installaties en een grote muurschildering. Elk kunstwerk is verbonden aan een specifieke plek en gemeenschap. De werken maken moeilijke en vaak verborgen verhalen zichtbaar en bespreekbaar.

De titel What Knots Knot Knots komt uit een uitspraak van Donna Haraway: “it matters what knots knot knots.” ¹ Daarmee bedoelt ze dat de manier waarop je dingen met elkaar verbindt, bepaalt welk verhaal je kunt vertellen. Het project vertelt daarom niet één groot verhaal over het koloniale verleden. In plaats daarvan laat het verschillende lokale verhalen uit meerdere eeuwen naast elkaar zien. Zo wordt duidelijk hoe deze geschiedenissen met elkaar verbonden zijn.

Noorderlicht ontwikkelde dit project omdat het belangrijk is om ook in Noord-Nederland aandacht te geven aan deze geschiedenis. Het project is ook het begin van een langere samenwerking tussen organisaties in Groningen, Drenthe en Friesland om dit verleden verder te onderzoeken en zichtbaar te maken.

¹ Donna J. Haraway, Staying with the Trouble: Making Kin in the Chthulucene (Durham: Duke University Press, 2016), pp12: "it matters what knots knot knots."

Opening: vrijdag 26 juni 2026, artist talk zaterdag 27 juni 2026

In Leeuwarden presenteren Cihad Caner, Thato Toeba en Jori(k) A. Galama nieuw werk dat zich richt op representatie, identiteit en de werking van archieven. Vanuit uiteenlopende media onderzoeken zij hoe beelden, verhalen en geschiedenissen worden gevormd en wie daarin zichtbaar of juist onzichtbaar blijft.

Opening: zaterdag 4 juli 2026

In Drenthe tonen Koos Breukel en Ana Guedes werk dat zich beweegt rond herinnering en familiegeschiedenis. Vanuit persoonlijke en historische perspectieven onderzoeken zij hoe koloniale structuren en migratieverhalen doorwerken in het heden.

Opening: zondag 5 juli 2026

In Groningen presenteren Ofri Cnaani en Yeb Wiersma werk dat de relatie onderzoekt tussen instituties, lichamen en ecologie. Hun praktijken bevragen hoe kennis wordt geproduceerd en hoe menselijke en niet-menselijke werelden met elkaar verbonden zijn.

Koos Breukel is een van de meest gerenommeerde portretfotografen van Nederland. Zijn werk onderzoekt de relatie tussen fotograaf en gefotografeerde, en plaatst intimiteit en nabijheid centraal als artistieke methode. 

Cihad Caner is beeldend kunstenaar en woont en werkt in Rotterdam. Zijn onderzoeksgedreven praktijk richt zich op de politiek van beeldvorming via video, fotografie, muziek, motion capture en CGI, met aandacht voor representatie, taal, marginalisering en alteriteit. Hij was resident aan de Rijksakademie (2021-2023) en exposeerde onder meer bij Kunstinstituut Melly, EYE Filmmuseum, Akademie der Künste Berlijn en İstanbul Modern. 

Ofri Cnaani is kunstenaar en onderzoeker die werkt op het snijvlak van performance, media en institutionele kritiek. Haar praktijk onderzoekt data en kolonialiteit in culturele instellingen, somatische kennis en performance als kritisch instrument. Zij is research fellow aan het Amsterdam School for Cultural Analysis (ASCA) en visiting scholar aan de TU Wenen. Haar werk was te zien bij Tate Britain, het Metropolitan Museum of Art, PS1/MoMA, Kiasma en de Biennale van Venetië. 

Jori(k) Amit Galama is filmmaker, schrijver en beeldend kunstenaar. Na een propedeuse wijsbegeerte aan de UvA studeerde hen af aan de opleiding Beeld en Taal van de Gerrit Rietveld Academie en de filmacademie. Diens werk beweegt zich rond belichaamde kennis, queer ecologie en de verhouding van het individu tot gesloten gemeenschappen. 

Ana Guedes is multidisciplinair kunstenaar en woont en werkt tussen Nederland en Portugal. Haar praktijk combineert geluid, video, installatie en performance, vertrekkend vanuit een gefragmenteerd familiearchief en de politieke verbindingen daarvan met het Europese koloniale en postkoloniale verleden. Zij was resident aan de Jan van Eyck Academie en voltooide een MA Artistic Research aan de Royal Conservatoire en de Royal Academy of Art in Den Haag. 

Thato Toeba is kunstenaar, jurist en onderzoeker in de sociale wetenschappen, werkzaam vanuit Maseru (Lesotho) en Amsterdam. Hen werkt met mixed-media fotomontage en assemblage en onderzoekt hoe zwart leven wordt gerepresenteerd en gemanipuleerd in historische en hedendaagse archieven. Toeba was resident aan de Rijksakademie (2023-2025) en ontving in 2025 de FNB Art Prize. Diens werk is opgenomen in de collecties van Autograph Londen en de V&A. 

Faisel Saro is beeldend kunstenaar en woont en werkt in Groningen. Hij is van Surinaams-Caribische afkomst, geboren in Willemstad (Curaçao) en opgegroeid in Paramaribo, waar zijn grootvader sjamaan was. Op jonge leeftijd emigreerde hij naar Nederland. Hij studeerde aan Academie Minerva in Groningen (2013) en ontwikkelde een praktijk van zwart-wit lijnwerk, sociale sculptuur en psychogeografische installaties, waarin historische lagen, het lichaam en spirituele tradities uit de Winti-religie samenkomen. Zijn werk Keloid is in de vaste collectie van het Groninger Museum. In 2023 realiseerde hij Genius Loci, een installatie van 11 bij 30 meter voor het Noorderzon Festival in Groningen. Zijn betrokkenheid bij What Knots Knot Knots is primair via de finissage; zijn positie in de publicatie wordt nader bepaald.

Yeb Wiersma is multidisciplinair kunstenaar en woont en werkt in Amsterdam en Arpino (Italië). Zij studeerde aan de Gerrit Rietveld Academie en vervolgde haar studie aan de Jan van Eyck Academie. Haar praktijk onderzoekt de migrerende relaties tussen onderling verbonden subjecten, met aandacht voor het lichaam, ecologie en de grens tussen mens en niet-mens. 

Finissage: 29 & 30 augustus 2026

De publicatie What Knots Knot Knots wordt gepresenteerd tijdens een feestelijk finissageweekend bij Noorderlicht, Akerkhof 12 in Groningen. De Groningse kunstenaar Faisel Saro maakt speciaal voor deze gelegenheid een mural in Noorderlicht waarbij alle verhalen met elkaar verbonden worden. De publicatie wordt, net als de campagne, ontworpen door Bart de Baets.

CAMPIS, Fries Museum, Groninger Archieven, Groninger Museum, Herinneringscentrum Kamp Westerbork, Noorderlicht, Universiteitsmuseum Groningen, VHDG.

Noorderlicht wordt mogelijk gemaakt door de Gemeente Groningen, Provincie Groningen en de Provincie Friesland

What Knots Knot Knots werd mede gerealiseerd door de Gemeente Leeuwarden, het Mondriaanfonds en de Provincie Drenthe.

Musoke Nalwoga & Roosje Klap, in samenwerking met Koen Bartijn